Niewydolność serca jest jedną z przyczyn obrzęków kończyn dolnych . Jest to fakt powszechnie znany więc w gabinecie często widuje pacjentów zaniepokojonych stanem swojego serca po konsultacji z dr Google. Jeżeli obrzęki są symetryczne, obraz echokardiograficzny jest prawidłowy i nie ma innych objawów ( np duszności , obniżonej tolerancji wysiłku, bólów w klatce piersiowej) przyczyna spuchniętych nóg jest niegroźna. Najczęstsze przyczyny to: leki ( np.: amlodypina – Amlozek -Norvasc,-Adipine) nadmiar soli w pożywieniu; otyłość; długotrwała podróż w jednej pozycji.
Większa wnikliwość i dodatkowa diagnostyka jest konieczna jeżeli spuchnięta jest tylko jedna noga. W 70% przypadków obrzęku tylko jednej kończyny dolnej przyczyną jest zakrzepica żył głębokich (ZŻG, DVT – deep vein thrombosis).
Nieleczona zakrzepica żył głębokich może prowadzić do zatoru tętnicy płucnej i śmierci tak więc szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia może uratować Ci życie .
ZŻG to obecność zakrzepu w żyłach głębokich kończyny dolnej – rzadziej górnej.
Najczęstsze objawy to obrzęk podudzia lub całej kończyny. Obrzęk może być postrzegany jako zwiększenie obwodu kończyny -> porównaj obwody kończyn różnica powyżej 2 cm wskazuje na zakrzepowe zapalenie żył głębokich. Niepokojący jest także ból łydki w czasie chodzenia, ocieplenie kończyny poszerzenie żył powierzchownych. Czasami pierwszym objawem może być zator płucny objawiający się dusznością , bólem w klatce, krwiopluciem a w ostateczności nagłym zatrzymaniem krążenia.
Jak rozpoznać zakrzepicę żył głębokich
Prawdopodobieństwo zakrzepicy określa punktacja w tzw skali Wellsa
W przypadku wysokiego lub pośredniego prawdopodobieństwa zakrzepicy należy oznaczyć D dimery ( badanie biochemiczne wykonywane z krwi w laboratorium ) oraz wykonać USG żył kończyn dolnych . Prawidłowy wynik tych badań w większości przypadków wyklucza zakrzepicę.
Jak leczyć?
Bardzo rzadko dochodzi do samoistnego całkowitego rozpuszczenia skrzeplin.
Fragmenty skrzepliny płynąc wraz prądem krwi dopływają do prawej komory serca a potem do tętnicy płucnej powodując zatorowość płucną.
Nie rozpuszczona skrzeplina niszczy zastawki żylne w obrębie chorej kończyny prowadząc do nadciśnienia żylnego ,obrzęku kończyny i ostatecznie do zespołu pozakrzepowego i owrzodzeń żylnych.
Aby uniknąć powikłań należy wdrożyć leczenie przeciwkrzepliwe.
Jeżeli prawdopodobieństwo zakrzepicy jest pośrednie lub wysokie (patrz tabela wyżej) leczenie należy wdrożyć jeszcze przed wynikami badań.
Leczenie polega na podawaniu leków przeciwzakrzepowych standardowo przez 3 miesiące. Po kontrolnym USG żył oraz oznaczeniu D dimerów należy podjąć decyzję o kontynuacji leczenia lub jego zakończeniu.
Oprócz farmakoterapii bardzo ważne jest leczenie uciskowe najłatwiej za pomocą pończochy lub podkolanówki uciskowej (II stopień ucisku); od pierwszego dnia po zastosowaniu ucisku należy jak najwięcej chodzić. W nocy należy zdejmować ucisk a chorą nogę umieszczać 10- 15 cm powyżej poziomu łóżka.
Pamiętaj także , że COVID 19 istotnie zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej .
